Suudi Arabistan

Tanıtım

Suudi Arabistan İslam’ın ilk yayıldığı yer ve İslam’ın iki kutsal mabedi Suudi Arabistan’ın Mekke ve Medine şehirlerinde bulunmaktadır. Suudi Arabistan kralının resmi unvanı “İki Kutsal Caminin Hizmetkârıdır”. Modern Suudi Arabistan devleti Arap Yarımadasını birleştirme uğruna verilen 30 yıllık bir mücadeleden sonra 1932’de Abdülaziz El-Suud (İbni Suud) tarafından kurulmuştur. Ülke yönetimi Suud ailesinin erkek üyelerine verilebilen bir görevdir. Günümüzde Suudi Arabistan kralı 2015’te tahta geçen Selman bin Abdülaziz’dir ve kendisinden sonra tahta çıkması için Muhammed bin Nayıf bin Abdülaziz’i veliaht prens ilan etmiştir. 1990’da Irak’ın Kuveyt’i işgaliyle birlikte Suudi Arabistan Kuveyt kraliyet ailesini, 400.000 mülteciyi ülkeye almış ve yabancı askerlerin ülkede konuşlanmasına müsaade etmiştir. Suudi toprağında yabancı askerlerin varlığı halk ve Suud Ailesi arasında gerginliğe sebep olmuş ve 2003’te ABD Suudi Arabistan’da kalan son birliklerini de geri çekmiştir. 2003’te ayrıca ülkede terörist saldırılarının çoğalmasıyla ülke çapında terörizmle mücadele girişimleri hız kazanmıştır.

2005-2015 yılları arasında Kral Abdullah ülkeyi modernleştirmiştir, bunu iş imkanlarını çoğaltarak, kadın haklarında gelişmeler yaparak, yabancı yatırımcıyı ülkeye çekerek ve şirketleri yabancı işçi çalıştırmaktan alıkoyarak başarmıştır. Arap Baharıyla birlikte Suudi Arabistan’da rejim karşıtı protestolar da görece çoğaldı, ama halen küçük çaplı hareketler olarak kaldı bunlar; devlet baskı, gözaltına alma ve rejime yakın imamları kullanarak bu hareketleri büyük oranda etkisiz hale getirmeyi başarıyor. Buna ek olarak Suudi Arabistan’ın doğusundaki Şia nüfusun da ayrımcılık, Suudi Arabistan’ın Bahreyn’e müdahalesi ve Bahreyn hükümetine desteklerinden dolayı protestolar düzenlemişler. Her ne kadar polis bu protestolarda bulunsa ve birkaç tutuklama olsa da bölgedeki protestolarla karşılaştırılamayacak kadar küçük boyutta kalmıştır bu baskılar.

Suudi hükümeti ayaklanmalara kayıtsız kalmamış, Mart 2011’de Suudi vatandaşlarına ev sahibi olma kolaylığı ve kredi imkânları getirilmiş, devlet memurlarının maaşlarını ve işsizlik yardımlarını yükseltilmiştir. 2011’de yapılan belediye seçimlerinden sonra Kral Abdullah bundan sonraki belediye seçimlerinde kadınların seçme ve seçilme hakkı olacağını açıklamış. Halen dünyanın en önde gelen petrol ve doğal gaz üreticileri arasında olan Suudi Arabistan ayrıca kanıtlanmış petrol rezervlerinin %16’sına sahiptir. 2005’te DTÖ üyesi olduğundan beri özellikle ekonomide çeşitliliğe ağırlık vermiş.  

Coğrafya

Konum:  Ortadoğu, Basra Körfezi ve Kızıl Deniz arasında, Yemen’in kuzeyinde.

Alan: 2.149.690 km2

Kara: 2.149.690 km2

Su: 0 km2

Dünya sırası: 13

Karasal sınır şeridi: 4.272 km

Sınır ülkeler (7): Irak 811 km, Ürdün 731 km, Kuveyt 221 km, Umman 658 km, Katar 87 km, BAE 457 km, Yemen 1307 km.

Kıyı şeridi: 2640

İklim: Kuru çöl iklimi.

Toprak kullanımı:

Tarım alanı: 80,7%

Tarıma elverişli toprak 1,5%; daimi bitkiler 0,1%; daimi otlaklar 79,1%

Orman: 0,5%

Diğer: 18,8% (2011 verisi)

İnsan ve Toplum

Etnik gruplar: Arap %90, Afro-Asyalı %10

Diller: Arapça (resmi dil).

Dinler: İslam (resmi din) %85-90 Sünni, %10-15 Sünni, diğer (Doğu Ortodoks, Protestan, Yahudi, Hindu, Budist, Sih)

* Ülkenin %30’unu oluşturan yabancı nüfus arasında çok çeşitli dinlere mensuplar olsa da din özgürlüğü çok iyi durumda değildir, İslam dışı dinlerin ibadethane kurması yasak ve Müslüman olmayanların Suudi vatandaşı olma hakkı yoktur.

Nüfus: 27.752.316  (Temmuz 2015 verisi)

* Yabancılar nüfusun %30’unu oluşturmaktadır

Dünya sırası: 47

Yaş Dağılımı:

0-14 yaş: 27,07%

15-24 yaş: 19,11%

25-54 yaş: 45,9%

55-64 yaş: 4,68%

65 yaş ve üzeri: 3,24% (2014 verisi)

Nüfus büyüme hızı: 1,46% (2015 verisi)

Dünya sırası: 81

Şehirleşme:

Şehir Nüfusu: toplam nüfusun 83,1% (2015)

Şehirleşme hızı: 2,1% yıllık değişiklik (2010-15 verisi)

Başlıca şehirler - Nüfus:

Riyad (başkent) 6,195 milyon, Cidde 4,076 milyon, Mekke 1.771 milyon, Medine 1.25 milyon, Ad Dammam 1.064 milyon (2015)

Doğumda beklenen yaşam süresi:

Toplam: 75,05 yaş

Erkek: 73 yaş

Kadın: 77,2 yaş (2015 verisi)

Dünya sırası: 108

Devlet

Ülkenin Adı

Resmi formu: Suudi Arabistan Krallığı

Resmi diliyle formu: El Memleke el Arabiyye es Suudiyye

Yönetim şekli: Monarşi

Başkent: Riyad

İdari birimler: 13 il (mintaqat); Al Bahah, Al Hudud ash Shamaliyah (Kuzey Sınırı), Al Jawf, Al Madinah (Medine), Al Qasim, Ar Riyad (Riyad), Ash Sharqiyah (Doğu), 'Asir, Ha'il, Jazan, Makkah (Mekke), Najran, Tabuk

Uluslararası Kuruluşlarda Temsiliyet:

ABEDA, AfDB, AFESD, AMF, BIS, CAEU, CP, FAO, G-20, G-77, GCC, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICRM, IDA, IDB, IFAD, IFC, IFRCS, IHO, ILO, IMF, IMO, IMSO, Interpol, IOC, IOM (gözlemci), IPU, ISO, ITSO, ITU, LAS, MIGA, NAM, OAPEC, OAS (gözlemci), OIC, OPCW, OPEC, PCA, UN, UNCTAD, UNESCO, UNIDO, UNRWA, UNWTO, UPU, WCO, WFTU (STK seviyesi), WHO, WIPO, WMO, WTO

Bayrak: Yeşil arkaplan üzerine beyazla “Allah’tan başka ilah yoktur, Muhammed de onun elçisidir” yazılı. Altında beyaz bir kılıç yatay duruyor. Bayrağın öbür yüzü yazı yine soldan sağa okunabilsin diye tasarlanmış.

Ulusal Semboller: İçiçe geçmiş iki kılıç üzerinde palmiye, ulusal renkler: yeşil, beyaz.

Ekonomi

Devlet kontrollü, petrol ihracatına dayalı bir ekonomiye sahip Suudi Arabistan, dünyanın kanıtlanmış petrol rezervlerinin %16’sına sahiptir ve en büyük petrol ihracatçısıdır, OPEC’in de en etkin üyelerindendir. Petrol sektörü GSYH’nin %45’ini ve ihracat gelirlerinin %90’ını oluşturmaktadır. Suudi vatandaşlarına istihdam sağlayabilmek için özel sektöre teşvik vermektedir. Ekonomiyi çeşitlendirme çabaları elektrik üretimi, telekomünikasyon, doğal gaz ve petrokimya sektörlerinde yoğunlaşmaktadır. 6 milyon yabancı işçi özellikle petrol ve hizmet sektöründe ülkeye çok avantaj sağlasa da Riyad’ın öncelikli hedeflerinden biri Suudi vatandaşları arasında işsizliği düşürme olmuştur. Suudi devleti özellikle genç nüfusa iş vermeye yoğunlaşmıştır, bu grubun özel sektörün ihtiyacı olan eğitime ve teknik becerilere sahip olmaması bu politikayı oluşturmuştur. 2014’te Suudi Arabistan, 2009’dan beri ilk bütçe açığını vermiştir, ve bundan sonra vermesi beklenmektedir, çünkü Suudi Arabistan bütçesini dengelemek için petrol fiyatının varil başı 100$’dan yüksek olması gerekmektedir. Önümüzdeki birkaç yıl ülke bütçe açığıyla da finanse edilebilecek olsa da bundan sonrası için petrol fiyatları düşük kalmaya devam edecek olursa yatırım harcamalarını azaltması gerekecektir.

GSYİH - reel büyüme oranı:

3,6% (2014 yılı verisi)

2,7% (2013 yılı verisi)

5,4% (2012 yılı verisi)

Dünya sırası: 79

GSYİH – kişi başına (satın alma gücü paritesi):

$52.200 (2014 yılı verisi)

$50.400 (2013 yılı verisi)

$49.100 (2012 yılı verisi)

Dünya sırası: 20

GSYİH – sektörel menşeine göre:

Tarım: 2%

Sanayi: 59,7%

Hizmet: 38,3% (2014 yılı verisi)

Tarım ürünleri:

Buğday, arpa, tahıllar, domates, hurma, süt ürünleri, tavuk, yumurta.

Üretim sektörleri:

Petrol, petrokimyasallar, petrol arıtımı, akaryakıt, sanayi gazları, amonyak, çimento, suni gübre, plastik, inşaat malzemeleri.

İşgücü11,22 milyon

* İşgücünün %80’ini yabancılar oluşturmaktadır.

Dünya sırası: 51

İşgücünün sektörel dağılımı:

Tarım: 6,7 %

Üretim: 21,4%

Hizmet: 71,9%

İşsizlik oranı: 

5,5% (2014 yılı verisi)

11,6% (2013 yılı verisi)

* Sadece Suudi vatandaşı erkekleri kapsamaktadır.

Dünya sırası: 122

İhracat:

$359,4 milyar (2014 yılı verisi)

$377 milyar (2013 yılı verisi)

Dünya sırası: 18

İhracat ürünleri: 
Petrol ve petrol ürünleri %90

İhracat ortakları: Çin 13,9%, ABD 13,6%, Japonya 13%, Güney Kore 9,8%, Hindistan 9,5%, (2013)

İthalat:

$162,2 milyar (2014 yılı verisi)

$152,7 milyar (2013 yılı verisi)

Dünya sırası: 31

İthalat ürünleri: Makineler, yiyecek, motorlu araçlar, tekstil.

İthalat ortakları:

ABD 13,1%, Çin 12,9%, Hindistan 8,1%, Almanya 7,4%, Güney Kore 6,1%, Japonya 4,7% (2013)

Enerji

Elektrik üretimi: 235,1 milyar kWh (2012 yılı verisi)

Dünya sırası: 18

Ham petrol üretimi11,59 milyon bbl/gün (2013 verisi)

Dünya sırası: 1

Rafine petrol üretimi: 1,935 milyon bbl/gün

Dünya sırası: 10

Doğal gaz üretimi103 milyar cu m (2012 yılı verisi)

Dünya sırası: 9

İletişim

Kullanımda olan sabit telefon ağı sayısı: 3,92 milyon

Dünya sırası: 42

Kullanımda olan cep telefon sayısı: 57,7 milyon

Dünya sırası: 29

Görsel Yayın: Devlet kontrolünde, uyduyla yabancı ve özellikle Arap kanallarına ulaşılabiliyor.

Televizyon istasyonları: 117

İnternet ülke kodu: .sa

İnternet kullanıcıları: 16,2 milyon

Dünya sırası: 35

Ulaşım

Havalimanı: 214 (2013)

Dünya sırası: 26

Demiryolları: 1.378 km

Dünya sırası: 81

Karayolları: 221.372 km

Dünya sırası: 22

Ordu

Askeri hizmet yaşı ve zorunluluğu:

Zorunlu askerlik hizmeti yok, 17 yaşından itibaren gönüllü askerliğe başvurulabiliyor.

Uluslararası Konular

Uluslararası Anlaşmazlıklar

Yemen sınırını, kaçakçılık ve yasadışı geçişlerden korumak için çimento bariyerlerle çevrildi, Kuveyt ve Suudi Arabistan, İran’la su sınırını belirlemek için görüşüyor. Şuan Mısır egemenliğinde bulunan Tiran ve Sanafir adaları üzerinde hak iddia ediyor Suudi Arabistan.

Yerinden Edilmiş Kişiler ve Mülteciler

Vatansız kişiler: 70.000 (Bedevi Arapların vatandaşlığı bulunmamaktadır, Suudi Arabistan’a çalışmaya gelen bazı grupların vatandaşlığı yoktur ve her beş yıl yenilemeleri gereken geçici bir statüye sahiptirler, Filistinlilerin çoğu vatansızdır, 1990’da Kuveyt’in işgaline Yemen’in destek vermesiyle bütün Yemenlilerin vatandaşlığı iptal edilmiştir. Suudi kadınlar çocuklarına vatandaşlıklarını geçirememektedir, bu yüzden yabancılarla evlenen Suudi kadınların çocukları vatansız olma tehlikesindedir.

İnsan Kaçakçılığı

Suudi Arabistan insan kaçakçılığı için varış noktasıdır. Kendi istekleriyle, çalışmak için Orta Asya, Ortadoğu ve Afrika’dan gelen birçok kişi ücretsiz çalışmaya zorlanmakta, pasaportlarına el koyulmakta, yiyecek verilmemekte, hareketleri kısıtlanmakta. Asyalı ve Afrikalı kadınlar fuhuş sektöründe zorla çalıştırılmaktadır.

Suudi Arabistan insan kaçakçılığıyla mücadelede gerekli çabayı harcamamakta, kaçakçılık mücadelesi verilerini kamuyla paylaşmamakta, son yıllarda insan kaçakçılığından yargılanan sayısı çok kısıtlı kalmaktadır, insan kaçakçılığına karşı yasalar yeterince açık değildir. Ayrıca Suudi Arabistan kaçakçılık kurbanlarına yardım sağlamamakta, yasal yolla haklarını aramalarını kısıtlamakta ve bazen cezalandırmakta ve sınır dışı etmektedir.

Uyuşturucu

Uyuşturucu kaçakçılarına idam cezası uygulamaktadır, orantısız olarak yabancılar idam edilmektedir.